به گزارش گذراقتصاد؛ پس از حدود هشت ماه از مطرح شدن طرح مسکن استیجاری موسوم به «آشیان»، سرانجام طبق وعده فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، نخستین واحدهای این طرح در هفته اول شهریورماه به متقاضیان تحویل میشود.
فرزانه صادق عصر دیروز در نشست خبری خود از ثبتنام و واگذاری ۵۰۰۰ واحد استیجار عمومی در هفته دولت خبر داد.
پاییز سال گذشته وزارت راه و شهرسازی اعلام کرده بود که تملک ۱۰ هزار واحد مسکونی برای واگذاری به مستأجران آغاز شده است. در سال جاری نیز ثبتنام این واحدها شروع شد و تاکنون در ۱۵ شهر انجام شده است. بر اساس برخی گزارشها، حدود ۲۵۰۰ واحد از طرح آشیان برای شهرهای تهران و مشهد تأمین خواهد شد.
حبیبالله طاهرخانی، معاون مسکن وزیر راه و شهرسازی، اعلام کرده است که تاکنون در ۱۵ شهر مورد نظر مجموعاً ۵۰۰۰ فقره ثبتنام انجام شده و این روند در هفته دولت ادامه خواهد داشت. به گفته وی، فرآیند تحویل واحدها نیز از هفته دولت در استانهایی که زودتر وارد مرحله ثبتنام شدهاند آغاز میشود.
در حالی که بر اساس برخی آمارها بین هفت تا هشت میلیون خانوار مستأجر در کشور وجود دارد، هرچند ۵۰۰۰ واحد مسکن استیجاری پاسخگوی این حجم از تقاضا نیست، اما وزیر راه و شهرسازی این اقدام را آغاز یک مسیر برای حمایت از اقشار کمدرآمد، ساماندهی بازار مسکن و کنترل بازار اجاره میداند.
مسکن استیجاری سالهاست در کشورهای توسعهیافته بهعنوان ابزاری برای مدیریت بازار اجاره و حمایت از گروههای کمدرآمد اجرا میشود.
برای نمونه در اتریش و بهویژه شهر وین، مسکن صرفاً ابزار سرمایهگذاری برای سود حداکثری نیست، بلکه بهعنوان یک خدمت عمومی شناخته میشود. هدف اصلی دولت در این مدل، ایجاد تنوع در سکونتگاهها و جلوگیری از جدایی طبقاتی است؛ به این معنا که در یک مجتمع مسکونی، افراد با سطوح درآمدی مختلف در کنار هم زندگی میکنند. مالکیت این واحدها مستقیماً در اختیار شهرداری است و اجارهبها نیز در سطحی پایین تعیین میشود. قراردادها در بسیاری از موارد مادامالعمر هستند.
مدل مسکن استیجاری در کره جنوبی نیز متفاوت است. این کشور بهجای تکیه بر اجاره ماهانه، از سیستمی بومی و منحصربهفرد به نام «جونسه» استفاده میکند؛ سیستمی مبتنی بر سپرده کلان و بدون اجاره ماهانه. در این روش، مستأجر بهجای پرداخت اجاره، مبلغی بالا را بهصورت سپرده به مالک میپردازد و در پایان قرارداد، معمولاً پس از دو سال، مالک کل سپرده را بازمیگرداند. در این مدل، مستأجر عملاً از یک وام بدون بهره بهرهمند میشود و مالک نیز از محل سرمایهگذاری سپرده منتفع میشود.
شهریور سال گذشته نیز نشست مشترکی میان مسئولان مسکن ایران و کره جنوبی برای بررسی تجربه این کشور در حوزه اجارهداری حرفهای و تأمین مسکن استیجاری با اولویت دهکهای کمدرآمد در وزارت راه و شهرسازی برگزار شد.
در ایران، طرح مسکن استیجاری از حدود سه دهه قبل مطرح بود، اما در مرحله اجرا با تغییراتی همراه شد و دولتها نتوانستند اهداف آن را محقق کنند. به همین دلیل، عملاً سازوکار مشخصی با عنوان مسکن استیجاری در کشور شکل نگرفت. با این حال، از سال گذشته دولت چهاردهم اعلام کرد که قصد اجرای جدی این طرح را دارد.
از منظر تاریخی نیز این برنامه را میتوان ادامه مسیری طولانیتر دانست؛ مسیری که از قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن مصوب ۱۳۸۷ آغاز شد، در سالهای بعد بیشتر بر تسهیلات ملکی، مسکن حمایتی و ابزارهای مقطعی تکیه داشت، و در سال ۱۴۰۳ با قانون ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجارهبها به سمت تنظیم بازار اجاره رفت. اما در سال ۱۴۰۴ برای نخستینبار، دولت بهطور جدی از حمایت غیرمستقیم به سمت عرضه مستقیم مسکن اجارهای عمومی حرکت کرده است.
حبیبالله طاهرخانی، معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی، با بیان اینکه دولتها در کشورهای مختلف با حمایت از عرضه، بهویژه واحدهای استیجاری و اجارهداری عمومی، از ابزارهای مهم مدیریت بازار مسکن استفاده میکنند، گفت: مطابق مصوبه شورای عالی مسکن، موضوع مسکن استیجاری در دو مرحله پیگیری میشود. در مرحله نخست از ظرفیتهای خود وزارتخانه، پروژههای مشارکتی و خانههای سازمانی استفاده شده و ظرفیت نهادهای عمومی و زیرمجموعههای وزارت راه و شهرسازی از جمله بانک مسکن و بنیاد مسکن نیز به کار گرفته میشود.
به گفته وی، در مجموع حدود ۵۰۰۰ واحد مسکن استیجاری آماده شده و ثبتنام آنها در استانهای مختلف آغاز شده است. این ثبتنامها ادامه خواهد داشت و فرآیند تحویل واحدها نیز از هفته دولت در استانهایی که زودتر وارد مرحله ثبتنام شدهاند، آغاز میشود.
طاهرخانی همچنین از برنامه وزارت راه و شهرسازی برای تولید و عرضه مسکن استیجاری با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی خبر داد و اظهار کرد: دستورالعملهای این طرح به ادارات کل ابلاغ شده و زیرسامانهای در سامانه «تم» برای آن طراحی شده است. ادارات کل راه و شهرسازی و شرکتهای عمران شهرهای جدید، زمینهایی را که باید برای تولید مسکن استیجاری با مشارکت بخش خصوصی اختصاص یابد، در این سامانه بارگذاری میکنند.
به گفته معاون وزیر راه و شهرسازی، در جلسه روز گذشته عملکرد ادارات کل و شهرهای جدید در زمینه بارگذاری اراضی بررسی شد و بر اساس گزارش ارائهشده، هماکنون زمین مورد نیاز برای حدود ۶۰۰۰ واحد تأمین شده است. هدفگذاری این طرح نیز تأمین زمین برای ۷۵ هزار واحد است.
وی افزود: پس از تأمین زمین، باید در فرآیندی مشخص سرمایهگذاران انتخاب و زمین برای تولید مسکن استیجاری واگذار شود.
به گفته طاهرخانی، یکی از اهداف اصلی وزارت راه و شهرسازی در قالب طرح «آشیان» تأمین مسکن برای زوجهای جوان است و جامعه هدف این برنامه، زوجهایی هستند که بیش از پنج سال از ازدواج آنها نگذشته است.
او تأکید کرد: در این بخش، ۵۰۰۰ واحد مسکن استیجاری آماده شده و تحویل میشود. همچنین تأمین زمین برای ۷۵ هزار واحد مسکن استیجاری نیز در راستای حمایت از این جامعه هدف دنبال میشود.
